سرسیم

برای بستن قسمت هادی سیم در زیر ترمینال های برق چه در مصارف صنعتی و چه در مصارف خانگی از سرسیم ها استفاده می شود. اگر بخواهیم سیم رو مستقیم در زیر پیچ ببندیم ، ممکن است در موقع سفت کردن پیچ ترمینال سیم  دقیق در زیر پیچ قرار نگیرد و یا سیم به هر دلیلی به چپ و راست رفته و دقیقا در زیر پیچ قرار نگیرد، و پیچ نتواند فشار لازم بر روی قسمت هادی سیم بیاورد و باعث محکم نشدن سیم در زیر ترمنیال شود.  که همین امرموجب نشتی جریان و یا در آمدن سیم از داخل ترمینال شود که نشتی جریان در برگیرنده پیامدهای دیگری برای ما خواهد بود که باعث داغ شدن مکان پیچ ترمینال شود، که کم کم این گرما نسبت به کارکرد دستگاه مورد نظر بیشتر شده و در بعضی از مواقع دستگاه یا تابلو دچار آتش سوزی می شود .

یک مثال دیگر داخل یک منزل مسکونی اگر برروی سیم هایی در زیر پیچ های کلید و پریز بسته می شود  از وایرشو استفاده نشود ، و سیم در جای خود محکم نشود در آن قسمت  به احتمال خیلی زیاد نشتی  جریان داریم و محافظ جان موجود در تابلو مینیاتوری داخل واحد این نشتی را تشخیص داده و برق داخل واحد ما را قطع می کند. دلیل آن این است که سیم در زیر پیچ محکم نشده است و به همین دلیل درمصرف های بالا جرقه هایی در زیر پیچ به وجود آمده و محافظ جان این جرقه ها را نشتی جریان تشخیص دارد و برای جلوگیری از آتش سوزی برق کل واحد را قطع می کند.

تاریخچه استفاده از سرسیم

این مواردی که گفته شد در همه نوع سرسیم یکی می باشد و اصولا  کار سرسیم ها محکم و ثابت نگه داشتن سیم در جای خود و جلوگیری از اتفاقات ذکر شده می باشد. به همین دلایل ذکر شده از خیلی سال قبل تابلوسازن مستلزم به استفاده از سرسیم ها در تابلوهای  برق صنعتی بودند ، ولی فقط چند سالی هست که استفاده از سرسیم ، درسیم کشی ساختمانهای مسکونی نیز اجباری شده است.

• وایرشو

وایرشو ها از دو نوع تکی و دوبل تشکیل شده است ، که معمولا این محصول روکش دار می باشد ولی در بعضی از موارد خاص از نوع بدون روکش آن نیز هم استفاده می شود که خیلی مرسوم نمی باشد. که در ادامه به بررسی هر کدام از محصول می پردازیم.

• وایرشو تک

شکل ظاهری وایرشو تک به صورت یک لوله می باشد که در محل ورودی سیم قسمتی پلاستیکی وجود دارد. برای وایرشو زدن سیم آن را به اندازه کافی لخت می کنیم و سمت پلاستیکی داخل وایرشو می کنیم، که دقیقا قسمت هادی سیم در داخل محل فلزی  وایرشو قرار گیرد و به وسیله پرس وایرشو پرس شده و یک اتصال فیزیکی محکم بین سیم و وایرشو تشکیل شود ، به اینگونه که قسمت مسی سیم داخل لوله فلزی و مقداری از روکش سیم هم داخل قسمت پلاستیکی قرار گیرد. محل های مورد استفاده  وایرشو بیشتر در زیر ترمینال ها و داخل کلید پریز می باشد.

که در این مکان قسمت انتهایی رزوه پیچ بر روی وایرشو قرار گرفته و با سفت کردن پیچ بر روی قسمت فلزی  وایرشو فشار وارد شده و یک اتصال محکم و تمام سطح به وجود آورد. وایرشو ها متناسب به سایز سیم طراحی شده اند که هر کدام از سایزهای آن دارای رنگ های بخصوص می باشند. که این رنگبندی در ایران بر اساس استاندارد DIN آلمان می باشد .

جنس قسمت فلزی وایرشو از مس با خلوص 99/95 %  می باشد که بر روی آن توسط قلع آبکاری شده که این روکش قلع از اکسیده شدن مس در مجاورت با هوا و رطوبت جلوگیری می کند. قسمت پلاستیکی این محصول از PVC می باشد  که باید خاصیت شعله ور نشدن در مقابل گرمای زیاد را نیز دارا باشد. این محصول در بسته بندی های 100 عددی در بازار موجود می باشد.

• وایرشو دوبل

در وایرشو دوبل قسمت پلاستیکی آن به شکل مخروطی می باشد که در آن دو سیم هم سایز در درون آن همزمان جای می گیرد و قسمت فلزی وایرشو دوبل هم به اندازه ای طراحی شده است که نسبت به سایز وایرشو قسمت هادی دو سیم هم سایز همزمان در درون آن قرار گرفته و توسط پرس وایرشو ، پرس شده و یک اتصال محکم و ناگسستنی فیزیکی بین سیم و وایرشو ایجاد می کند. محل های مورد استفاده وایرشو بیشتر در زیر ترمینال ها و داخل کلید پریز می باشد. که در این مکان قسمت انتهایی رزوه پیچ بر روی وایرشو قرار گرفته و با سفت کردن پیچ بر روی قسمت فلزی وایرشو فشار وارد شده و یک اتصال محکم و تمام سطح به وجود آورد. وایرشو ها متناسب به سایز سیم طراحی شده اند که هر کدام از سایزهای آن دارای رنگ های بخصوص می باشند که این رنگبندی در ایران بر اساس استاندارد DIN آلمان می باشد.

جنس قسمت فلزی وایرشو از مس با خلوص 99/95 %  می باشد که بر روی آن توسط قلع آبکاری شده که این روکش قلع از اکسیده شدن مس در مجاورت با هوا و رطوبت جلوگیری می کند. قسمت پلاستیکی این محصول از PVC می باشد  که باید خاصیت شعله ور نشدن در مقابل گرمای زیاد را نیز دارا باشد. این محصول در بسته بندی های 100 عددی در بازار موجود می باشد.

• وایرشو بدون روکش

در این نوع وایرشو قسمت پلاستیکی وایرشو وجود ندارد و فقط ما قسمت فلزی آن در اختیار ما قرار می گیرد که قسمت هادی سیم داخل آن می رود و توسط پرس وایرشو ، پرس شده و یک اتصال محکم و ناگسستنی فیزیکی بین سرسیم و سیم ایجاد می کند. در این نوع وایرشو فقط تکی آن موجود می باشد چون وقتی قسمت پلاستیکی آن نباشد برای استفاده همزمان از دو سیم هم سایز فقط کافی است که دو سیم ما داخل قسمت فلزی آن جا شود  و بتوانیم آن را به درستی پرس کنیم و چون قسمت پلاستیکی آن وجود ندارد مهم نیست سیم ما چه  سایزی باشد و حتما سایز آن با سایز وایرشو ما همخوانی داشته باشد.

محل های مورد استفاده وایرشو بیشتر در زیر ترمینال ها و داخل کلید پریز می باشد. که در این مکان قسمت انتهایی رزوه پیچ بر روی وایرشو قرار گرفته و با سفت کردن پیچ بر روی قسمت فلزی وایرشو فشار وارد شده و یک اتصال محکم و تمام سطح به وجود آورد . وایرشو ها متناسب به سایز سیم طراحی شده اند. جنس قسمت فلزی وایرشو از مس با خلوص 99/95 %  می باشد که بر روی آن توسط قلع آبکاری شده که این روکش قلع از اکسیده شدن مس در مجاورت با هوا و رطوبت جلوگیری می کند.

این محصول در بسته بندی های 100 عددی در بازار موجود می باشد.

• سرسیم گرد (حلقوی)

این نوع سرسیم برای اتصال صحیح و محکم کردن سیم به پیچ هادی استفاده می شود برای نصب سرسیم گرد ، پیچ و یا مهره ترمینال را کاملا باز کرده و سرسیم را در داخل محل قرار گیری پیچ قرار داده و پیچ رو در جای خود بسته و محکم می کنیم.

در انتهای سرسیم گرد قسمت پلاستیکی آن به صورت قیفی طراحی شده است که سیم به صورت مطمئن و مناسب در جای خود قرار گرفته و توسط پرس سرسیم محکم شده و اتصال محکم و ناگسستنی فیزیکی ایجاد شود. این نوع سرسیم مخصوص ترمینال هایی می باشد که بتوان پیچ یا مهره آن را کامل باز کرده و پیچ را درون سرسیم قرار داده و آن را محکم در سر جای خود محکم می کنیم. و بیشتر کاربرد آن بر روی ترمینال هایی می باشد که پیچ ثابت بوده و مهره باز می شود ، مانند ترمینال هایی که بر روی الکترو موتور های وجود دارد. محل پیچ گیر سرسیم گرد در سایزهای مختلفی طراحی شده اند که بنابر سایز پیچ کاربر از آن استفاده می کند.

رنگ بندی

در قسمت سیم گیرآن هم در چهار سایز مختلف وجود دارد که در بازار ایران تنها 3 سایز آن موجود می باشد. که این سایزها براساس رنگ بندی مشخص می شوند. که رنگ قرمز برای سیم 1 و 5/1 ، رنگ آبی برای سیم 5/2 و رنگ زرد برای سیم 4و 6 مورد استفاده قرار می گیرد. جنس قسمت فلزی سرسیم گرد از مس با خلوص 99/95 %  می باشد که بر روی آن توسط قلع آبکاری شده که این روکش قلع از اکسیده شدن مس در مجاورت با هوا و رطوبت جلوگیری می کند. قسمت پلاستیکی این محصول از PVC می باشد  که باید خاصیت شعله ور نشدن در مقابل گرمای زیاد را نیز دارا باشد. این محصول در بسته بندی های 100 عددی در بازار موجود می باشد.

• سرسیم دوشاخ

این نوع سرسیم برای اتصال سیم به پیچ هادی استفاده می شود. برای نصب سرسیم دوشاخ احتیاج به باز کردن پیچ نمی باشد و فقط کافی است ، پیچ را کمی شل کرده تا سرسیم در زیر پیچ قرار گیرد و پیچ را سفت می کنیم تا سرسیم دوشاخ در جای خود محکم شود. بیشترین استفاده از این محصول در زیر ترمینال ها می باشد. محل پیچ گیر سرسیم گرد در سایزهای مختلفی طراحی شده اند که بنابر سایز پیچ کاربر از آن استفاده می کند. در قسمت سیم گیرآن هم در چهار سایز مختلف وجود دارد که در بازار ایران تنها 3 سایز آن موجود می باشد.

این سایزها براساس رنگ بندی مشخص می شوند. که رنگ قرمز برای سیم 1 و 5/1 ، رنگ آبی برای سیم 5/2 و رنگ زرد برای سیم 4و 6 مورد استفاده قرار می گیرد. جنس قسمت فلزی سرسیم دوشاخ  از مس با خلوص 99/95 %  می باشد که بر روی آن توسط قلع آبکاری شده که این روکش قلع از اکسیده شدن مس در مجاورت با هوا و رطوبت جلوگیری می کند. قسمت پلاستیکی این محصول از PVC می باشد  که باید خاصیت شعله ور نشدن در مقابل گرمای زیاد را نیز دارا باشد. این محصول در بسته بندی های 100 عددی در بازار موجود می باشد.

• سرسیم سوزنی

سرسیم سوزنی از نظر کارایی شباهت بسیار زیادی به وایرشو دارد و عملا کار وایرشو را انجام می دهد ولی با این تفاوت که در وایرشو سیم داخل لوله فلزی شده و پرس می شود و قسمتی که زیر پیچ می رود را تشکیل می دهد، ولی در سرسیم سوزنی به اینگونه است که در انتهای سرسیم سیم گیر وجود دارد و هادی سیم در زیر قسمت سیم گیر پرس شده و محلی که در زیر پیچ ترمینال قرار می گیرد یک ورقه فلزی لوله شده می باشد که بیشترین مصرف سرسیم سوزنی در زیر ترمینال های صنعتی می باشد. چون در تابلوهای صنعتی مقدار جریان عبور از سیم ها بیشتر می باشد که سرسیم سوزنی به دلیل ضخامت بیشتری که نسبت به وایرشو دارد توانایی عبور جریان بیشتری را دارد.

در قسمت سیم گیرآن هم در چهار سایز مختلف وجود دارد که در بازار ایران تنها 3 سایز آن موجود می باشد. که این سایزها براساس رنگ بندی مشخص می شوند. که رنگ قرمز برای سیم 1 و 5/1 ، رنگ آبی برای سیم 5/2 و رنگ زرد برای سیم 4و 6 مورد استفاده قرار می گیرد.

جنس قسمت فلزی سرسیم دوشاخ  از مس با خلوص 99/95 %  می باشد که بر روی آن توسط قلع آبکاری شده که این روکش قلع از اکسیده شدن مس در مجاورت با هوا و رطوبت جلوگیری می کند. قسمت پلاستیکی این محصول از PVC می باشد  که باید خاصیت شعله ور نشدن در مقابل گرمای زیاد را نیز دارا باشد. این محصول در بسته بندی های 100 عددی در بازار موجود می باشد.

• سرسیم کولری

از سری سرسیم های سوکتی می باشد که در جایی نصب می شود که حتما نری آن وجود داشته باشد و به صورت کشویی در داخل نری کولری جا می رود و یک اتصال موقت یا دائم را ایجاد می کند. این اتصال قابلیت جدا شدن با فشار دست را دارد که به دفعات می توان این کار را انجام داد قسمت سیم گیر آن دارای روکش قیفی شکل می باشد که با قرار دادن سیم داخل آن هادی سیم رو به جای خود هدایت کرده و می توانیم توسط پرس سرسیم آن را پرس کرده و یک اتصال محکم و ناگسستنی فیزیکی ایجاد کنیم.

در قسمت جلوی سرسیم کولری یه ورق فلزی با لبه های به داخل برگشته وجود دارد که باعث محکم نگه داشتن سرسیم نری به داخل خود می باشد. که می توان از این نوع سرسیم در مکان هایی با لرزش بالا استفاده نمود. بخاطر همین موضوع در این سرسیم به جای استفاده از فلز مس که در بقیه سرسیم ها از آن استفاده می شود.

جنس سرسیم کولری

در این سرسیم از آلیاژ برنج استفاده  می گردد دلیل آن هم این است که فلز مس خاصیت فنری وجود ندارد و با چند بار استفاده یا حتی در لرزش های زیاد سرسیم مادگی کولری گشاد شده و نری را در داخل خود نگه نمی دارد ، و اتصال ما از بین رفته و ما نشتی جریان پیدا می کنیم به همین دلیل در سرسیم کولری از آلیاژ برنج استفاده می شود که دارای خاصیت فنری باشد و با استفاده های مکرر از این سرسیم خاصیت وشکل خود را از دست نمی دهد و ما یک اتصال محکم و قابل اطمینان را خواهیم داشت.

سایزبندی سرسیم کولری

در قسمت سیم گیرآن هم در چهار سایز مختلف وجود دارد که در بازار ایران تنها 3 سایز آن موجود می باشد. که این سایزها براساس رنگ بندی مشخص می شوند. که رنگ قرمز برای سیم 1 و 5/1 ، رنگ آبی برای سیم 5/2 و رنگ زرد برای سیم 4و 6 مورد استفاده قرار می گیرد. این نوع سرسیم از قسمت سوکتی آن دارای 4 سایز مختلف می باشد که از کوچک به بزرگ در بازار ایران به  این اسم ها معروف هستند تلفنی ، متوسط ، کولری و دینامی که به علت کم مصرف بودن غیر از کولری پبدا بقیه سایزها در بازار سخت می باشد.

جنس قسمت فلزی سرسیم کولری از آلیاژ برنج  با خلوص 99/95 %  می باشد که بر روی آن توسط قلع آبکاری شده که این روکش قلع از اکسیده شدن برنج در مجاورت با هوا و رطوبت جلوگیری می کند. قسمت پلاستیکی این محصول از PVC می باشد  که باید خاصیت شعله ور نشدن در مقابل گرمای زیاد را نیز دارا باشد. این محصول در بسته بندی های 100 عددی در بازار موجود می باشد.

سرسیم برنجی همانطور که از نامش پیداست از جنس آلیاژ برنج می باشد این نوع از سرسیم ها معمولا شامل تمام نمونه های مسی سرسیم ها از قبیل گرد ، دوشاخ ، کولری ، کابلشو و موف می شوند. بیشترین مصارف سرسیم برنی در بین تولید کنندگان لوازم خانگی می باشد و پایین تر بودن قیمت برنج نسبت به مس ، تولید کنندگان را برای کم تر شدن هزینه تولید به استفاده از این محصول ترغیب می کند.

در لوازم خانگی هم به دلیل کم بودن جریان مصرفی در دستگاه استفاده از سرسیم برنجی مشکلی برای دستگاه ایجاد نمی کند. در سرسیم برنجی قسمت سیم گیر آن بدون عایق بوده و باید دقت داشت که تمام هادی سیم در جای خود گرفته و سرسیم توسط پرس سرسیم برنجی پرس تا یک اتصال محکم و ناگسستنی فیزیکی ایجاد شود. سرسیم برنجی هایی که در بازار موجود می باشد اعم از گرد ، دوشاخ ، موف ، کابلشو و فیشی مادگی (کولری) موجود می باشد که مدل کولری آن در 4 سایز از بزرگ به کوچک دینامی ، کولری ، متوسط و تلفنی در دسترس مصرف کننده می باشد.

جنس این سرسیم از آلیاژ برنج با خلوص % 99/95  می باشد که هیچگونه آبکاری در روی آن وجود ندارد.

• کورکن پیچی

کورکن های پیچی نوعی اتصال دهنده الکتریکی هستند که برای بستن 2 یا چند رسانای الکتریکی با ولتاژ پایین استفاده می شود. چند سالی است به جای چسب برق در سیم کشی ساختمان الزامی شده است. کورکن های پیچی در اندازه و شکل های مختلف موجود است.

پوشش بیرونی آنها معمولا از پلاستیک عایق ساخته شده است و در داخل آن یک فنر مخروطی شکل وجود دارد. که می توان چند اتصال سیم را در درون آن قرار دهیم و کورکن را بر روی آن می پیچانیم سیم به داخل کورکن کشیده شده و زمانی که به انتها می رسد سیم ها بر روی هم فشرده می شود ، پیوستگی الکتریکی هم توسط تماس مستقیم سیم به سیم ایجاد شده و فنر داخل آن این فشردگی را بیشتر کرده و آن را حفظ می کند. کورکن ها هر سایز دارای یک رنگ بخصوص می باشند تا اندازه کورکن و ظرفیت آن را نشان دهند.

مورد استفاده کورکن پیچی

این محصول به جای ترمینال و یا لحیم کاری و یا حتی می توان گفت به چسب برقی که در سیم کشی های ساختمان مرسوم بود مورد استفاده قرار می گیرد. زیرا سریعتر نصب می شود و بر خلاف اتصالات لحیمی قابلیت حذف و یا اصلاحات بعدی بر روی آن به آسانی امکان پذیر می باشد. این نوع کورکن ها تنها برای سیم های افشان مورد استفاده قرار می گیرند و برای سیم های خشک و دارای لحیم کاری استفاده نمی شوند همچنین این اتصال برای مکان های با حرارت بالا و دارای رطوبت و پاشش آب هیچگونه حفاظتی ندارند و مورد استفاده قرار نمی گیرند.

تاریخچه کورکن پیچی

ویلیام پی مار در اوایل قرن بیستم از اسکاتلند به کانادا مهاجرت کرد. پس از استقرار در منطقه تورنتو، او به عنوان پیمانکار برق استخدام شد و خانه های روشن شده با گاز را به روشنایی رشته ای برق تبدیل می کرد . در آن زمان روش پذیرفته شده برای اتصال هادی ها روشی بود که به آن لحیم و چسب می گفتند، که روش کار به اینگونه بود که عایق سیم ها را جدا کرده و قسمت هادی آن را کاملا تمیز کرده و سپس آنها را به هم پیچده و درون یک ظرف لحیم مذاب فرو می بردند پس از سرد شدن هادی ها ، نوار عایق برق بر روی آن پیچیده و اتصال را عایق می کردند .

این روند کار زمان بر بوده و به طور بالقوه دارای خطرات بسیار نیز بود. که در یکی از سیم کشی  ها ویلیام هنگام لحیم کاری ، لحیم مذاب بر روی بدنش ریخت و دچار سوختگی شدید شد. این جراحت باعث شد ویلیام به دنبال یک روش ایمن تر و کارمدتر بگردد که این مشکلات را حل کند که در نهایت او توانست در کارگاه خانگی خود اولین کورکن سیم را تولید کند که پیشگام کورکن های پیچی کنونی میباشد.